مهديقلى هدايت ( مخبر السلطنه )
مقدمه 5
خاطرات و خطرات ( فارسى )
يادداشت ناشر خاطرات و شرح زندگانى رجال و مردان سياسى هر عصر و دورهاى از بزرگترين و مهمترين مآخذ تاريخ آن عصر است كه در روشن ساختن زواياى تاريك و مبهم تاريخ كمك شايان و قابل توجهى مىنمايد . دربارهء تاريخ معاصر ايران كه يكى از مهمترين ادوار تاريخى اين كشور است هنوز گفتنى فراوان است و علل و عوامل بسيارى از وقايع مهم آن هنوز مكتوم مانده است . بايد اذعان كرد كه تاريك بودن تاريخ معاصر ايران نتيجهء عدم نگارش وقايع و حوادث تاريخى توسط مردان سياسى و رجالى بوده است كه خود از نزديك در جريان حوادث دخالت داشته و از علل بسيارى از وقايع مطلع بودهاند . يكى از مردان نامى و رجال سياسى كه در اين راه دامن همت به كمر زده و شرح وقايع زمان و خاطرات خود را نوشته است مرحوم حاج مهديقلى هدايت ( مخبر السلطنه ) است . مرحوم حاج مهديقلى هدايت پسر عليقلى خان مخبر الدوله و نوهء رضا قلى خان هدايت است كه در سال 1280 قمرى متولد شد و پس از فراگرفتن مقدمات در 1295 براى تحصيل عازم آلمان گرديد و در 1297 به ايران مراجعت كرد و به تكميل زبان فارسى و عربى پرداخت و در فراگرفتن فن موسيقى سعى بليغ كرد . در 1303 به سمت معلم زبان آلمانى در دار الفنون مشغول كار شد و در 1311 با سمت پيشخدمتى خاص ناصر الدين شاه رسما وارد خدمات دولتى گرديد و در 1316 به رياست پستخانه و گمرك و تلگرافخانهء تبريز منصوب و در اواخر همان سال از سمت خود مستعفى و عازم تهران شد و به رياست مدرسهء علميه و سرپرستى مدارس ديگر تعيين گرديد و در مسافرت دوم مظفر الدين شاه به فرنگ بنا به ميل ميرزا على اصغر خان امين السلطان به اروپا حركت كرد و در پوتسدام به قافله پيوست . پس از صدور فرمان مشروطيت به اتفاق برادرش مرتضى قلى خان صنيع الدوله ، حاج محتشم السلطنه حسن اسفنديارى ، ميرزا حسن خان پيرنيا ( مشير الدوله ) و ميرزا حسين خان پيرنيا ( مؤتمن الملك ) مأمور تهيهء قانون انتخابات شد و انتخابات دورهء اول قانونگذارى را انجام داد و در اولين كابينهء قانونى ايران به رياست سلطان على خان وزير افخم به وزارت معارف منصوب شد و قبل از اينكه مجلس شوراى ملى ايران به فرمان محمد على شاه و به دست لياخوف به توپ بسته شود